Opis događaja · Sanski Most · 18. septembar 1995. – 22. septembar 1995.
Posljednji dani Arkanovaca u Sanskom Mostu: hotel Sanus, garaža u Trnovi i masovna grobnica u Sasini
U septembru 1995., nekoliko sedmica prije kraja rata, dok su se srpske snage povlačile iz Sanskog Mosta, pripadnici Srpske dobrovoljačke garde zatočili su desetine bošnjačkih civila u kotlovnici hotela Sanus, a zatim ubili jedanaest muškaraca u Trnovi i 65 ljudi u Sasini. Nijedan neposredni izvršilac do danas nije kažnjen; pravosnažno su osuđeni samo Jovica Stanišić i Franko Simatović, čelnici Službe državne bezbjednosti Srbije.
Gdje i kada
Sanski Most
- Datum
- 18. septembar 1995. – 22. septembar 1995.
- Mjesto
- Sanski Most, Hotel Sanus, Trnova, Sasina
- Koordinate
- 44.77° N · 16.67° E
Kraj rata i povlačenje iz Sanskog Mosta
U septembru i oktobru 1995. Armija RBiH i Hrvatska vojska vodile su ofanzivu u Bosanskoj krajini, a srpske snage povlačile su se iz Sanskog Mosta. U tim posljednjim sedmicama rata Srpska dobrovoljačka garda (SDG), poznata kao „Arkanovi tigrovi“, počinila je posljednji talas ubijanja bošnjačkih civila u ovoj opštini. Prema nalazima Međunarodnog rezidualnog mehanizma za krivične sudove (IRMCT), SDG je plaćala Služba državne bezbjednosti Srbije.
Kotlovnica hotela Sanus
Oko 15. septembra 1995. SDG je uspostavila svoj štab u hotelu Sanus u Sanskom Mostu. Između 18. i 21. septembra u kotlovnici hotela, prostoriji površine oko pet kvadratnih metara, bilo je zatočeno tridesetak muškaraca i jedna žena. Najmanje dvojica zatočenika umrla su u tom prostoru.
Garaža u Trnovi
Oko 20. septembra dvanaest muškaraca odvezeno je u selo Trnova i strijeljano u jednoj prostoriji u garaži. Jedanaest ih je ubijeno, među njima Mehmed Šehić, Derviš Šehić i Safet Šehić. Dvanaesti je, teško ranjen, preživio. Kasnije je kao zaštićeni svjedok svjedočio pred sudom u Hagu – 2003. u postupku protiv Slobodana Miloševića, te 2011. i 2018. u postupku protiv Jovice Stanišića i Franka Simatovića.
Autobus i masakr u Sasini
Oko 21. septembra ispred hotela Sanus u autobus je ukrcano oko 67 muškaraca i jedna žena iz Sanskog Mosta, Šehovaca i Pobriježja. Prema optužnici Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju (ICTY), zatočena žena silovana je u autobusu. Prema organizaciji HLC, žena ubijena u Sasini prethodno je bila silovana. Njen identitet nije potvrđen.
Zatočenici su odvezeni do sela Sasina, gdje je ubijeno 65 ljudi. Dvoje je preživjelo. U optužnici su 63 žrtve navedene poimenično, dok su dvojica ubijenih muškaraca ostala nepoznata. Najmlađa žrtva bio je Besim Talić, rođen 1978. godine, koji je u vrijeme ubistva imao 16 ili 17 godina.
Izvori se razlikuju u pogledu tačnog datuma: prema optužnici, ubistva u Sasini dogodila su se oko 21. septembra, dok presuda iz 2021. navodi 19., 21. ili 22. septembar 1995.
Istovremeno, od 21. do 25. septembra, u kotlovnici hotela Sanus bilo je zatočeno još tridesetpetak muškaraca.
Ekshumacija
Masovna grobnica u Sasini ekshumirana je od 18. do 24. jula 1996. Iz nje je izvađeno 65 tijela.
Optužnica, presude i nekažnjivost
ICTY je 30. septembra 1997. potvrdio optužnicu protiv Željka Ražnatovića „Arkana“, komandanta SDG. Optužnica obuhvata zatočenje u hotelu Sanus, ubistva u Trnovi i Sasini te silovanje. Ražnatović je ubijen 15. januara 2000. u Beogradu i nikada mu nije suđeno.
U prvostepenoj presudi od 30. juna 2021. IRMCT je utvrdio da je SDG u Trnovi i Sasini ubila veliki broj civila, u Sasini najmanje 64, ali je Jovicu Stanišića i Franka Simatovića oslobodio odgovornosti za zločine u Sanskom Mostu. Žalbeno vijeće je 31. maja 2023. tu presudu preinačilo: Stanišić i Simatović pravosnažno su osuđeni na po 15 godina zatvora za ubistva i progon u Sanskom Mostu u septembru 1995., počinjene u okviru udruženog zločinačkog poduhvata.